
கோபாஷ்டமி அல்லது கோஷ்டாஷ்டமி என்பது, முன்பு கன்றுகளை மேய்த்துக் கொண்டிருந்த ஸ்ரீ கிருஷ்ணர் முதன்முறையாகப் பசுக்களை மேய்க்கச் சென்ற நாளாகும். இதன் மூலம் அவர் ஒரு ‘கோபன்’ (ஆயர் சிறுவன்) ஆனார்.
இந்த நாளில் பகவான் ஸ்ரீ கிருஷ்ணர் தகுதியான மாடு மேய்ப்பவராக (கோபாலனாக) ஆனார். இந்த நாளுக்கு முன்பு, அவர் கன்றுகளைப் பராமரிப்பவராக இருந்தார்.
தேனுகாசுரன் வதம்:
“இவ்வாறு ஸ்ரீ கிருஷ்ணர், தமது தமையனாரான பலராமருடன் சேர்ந்து, ‘கௌமாரம்’ எனப்படும் குழந்தைப் பருவத்தைக் கடந்து, ஆறாவது வயது முதல் பத்தாவது வயது வரையிலான ‘பௌகண்டம்’ என்ற பருவத்தில் அடியெடுத்து வைத்தார். அப்போது, இடையர்கள் அனைவரும் கலந்து ஆலோசித்து, ஐந்து வயதைக் கடந்த சிறுவர்களிடம் மேய்ச்சல் நிலத்தில் பசுக்களைப் பராமரிக்கும் பொறுப்பை ஒப்படைக்க ஒப்புக்கொண்டனர். பசுக்களைப் பராமரிக்கும் பொறுப்பு வழங்கப்பட்டவுடன், கிருஷ்ணரும் பலராமரும் தங்களது தாமரைப் பாதச் சுவடுகளால் விருந்தாவன பூமியைப் புனிதப்படுத்தியவாறு அங்கு சுற்றித் திரிந்தனர்.”
பத்ம புராணத்தின் கார்த்திக மகாத்மியம் பகுதியில் பின்வருமாறு கூறப்பட்டுள்ளது:
சுக்லாஷ்டமி கார்த்திகே து
ஸ்ம்ருதா கோபாஷ்டமி புதை:
தத்-தினாத் வாசுதேவோ பூத்
கோப: பூர்வம் து வத்ஸப:
“கார்த்திகை மாதத்தின் வளர்பிறை அஷ்டமி திதி, அறிஞர்களால் கோபாஷ்டமி என அறியப்படுகிறது. அன்று முதல் பகவான் வாசுதேவர் பசுக்களை மேய்ப்பவராகச் சேவை செய்தார்; அதற்கு முன்பு அவர் கன்றுகளைப் பராமரித்து வந்தார்.”
‘பதை:’ (padaih) என்ற சொல், பகவான் கிருஷ்ணர் தமது தாமரைப் பாதங்களால் பூமியின் மீது நடந்து பூமிக்கு ஆசி வழங்கினார் என்பதைக் குறிக்கிறது. பகவான் காலணிகளோ அல்லது வேறு எந்தப் பாதரட்சைகளோ அணியாமல் காட்டில் வெறுங்காலுடன் நடந்தார்; இது அவரது மென்மையான தாமரைப் பாதங்கள் காயப்பட்டுவிடுமோ என்று அஞ்சிய விருந்தாவனத்துப் பெண்களுக்கு மிகுந்த கவலையை அளித்தது.
பசுக்கள் தேவர்களாலும் கூட வழிபடப்படுகின்றன என்று கிருஷ்ணர் அச்சமயத்தில் கூறினார்; மேலும் பசுக்களை எவ்வாறு பாதுகாக்க வேண்டும் என்பதை அவர் செயல்முறையில் செய்து காட்டினார். குறைந்தபட்சம் கிருஷ்ண உணர்வில் இருப்பவர்களாவது அவரது அடிச்சுவட்டைப் பின்பற்றிப் பசுக்களுக்கு முழுப் பாதுகாப்பும் அளிக்க வேண்டும். பசுக்கள் தேவர்களால் மட்டும் வழிபடப்படுபவை அல்ல. கிருஷ்ணரே பல சந்தர்ப்பங்களில், குறிப்பாக கோபாஷ்டமி மற்றும் கோவர்தன பூஜை ஆகிய நாட்களில் பசுக்களை வழிபட்டுள்ளார்.
