ஸ்ரீ கௌரஹரிக்கு ஸ்ரீ கதாதர பண்டிதர் மீது எவ்வளவு அன்பு என்றால், அவரை விட்டு ஒரு கணம் கூட அவரால் இருக்க முடியாது. ஸ்ரீ சைதன்ய மகாபிரபு அவதரித்து ஒரு வருடம் கழித்து இவர் அவதரித்தார். கதாயும் நிமாயும் பிரிக்க முடியாத குழந்தை பருவ விளையாட்டுத் தோழர்களாக இருந்தனர். அமைதியான, பற்றற்ற, தீவிரமான, தன்னடக்கம் கொண்ட மற்றும் தனிமையை விரும்பும் கதாதரர், மிகவும் சஞ்சலமான, நிலையற்ற, மற்றும் விசித்திரமான குணங்களைக் கொண்ட தனது ஆருயிர் நண்பரான கௌர ராயருக்கு முற்றிலும் நேர்மாறானவராகத் திகழ்ந்தார். கங்கா தாச பண்டிதரின் பாடசாலையில், நிமாய் பண்டிதர் அடிக்கடி தர்க்கரீதியற்ற கேள்விகளைக் கேட்டு சவால் விட்டு கதாதரரை கேலி செய்வார்.
ஸ்ரீ கவி கர்ணபுரர் தனது குறிப்பில், விரஜ லீலையில் வரும் விருஷபானு மகாராஜாவின் மகளான ஸ்ரீமதி ராதாராணியே கதாதர பண்டிதர் என்று குறிப்பிடுகிறார். நவத்வீப லீலையின் போது கௌர பகவானின் முதன்மை உதவியாளராக கதாதர பண்டிதர் சேவை செய்தார். பிருந்தாவனத்தின் ஸ்ரீ ஸ்ரீ ராதா கிருஷ்ணரே கங்கை நதிக்கரையில் உள்ள வனப்பகுதிகளில் நவத்வீப லீலைகளைப் புரிய கௌர-கதாதரராகத் தோன்றுகின்றனர். “கதாதர பண்டிதரின் குணாதிசயங்களையும் பேரானந்த அன்பையும் யாராலும் விவரிக்க முடியாது. எனவே ஸ்ரீ சைதன்ய மகாபிரபுவின் மற்றொரு பெயர் ‘கதாதர பிராணநாதா’, அதாவது ‘கதாதர பண்டிதரின் வாழ்வும் ஆத்மாவும்’ என்பதாகும்.” (சைதன்ய-சரிதாம்ருதம்).
ஒரு நாள் கங்கை நதிக்கரையில் உலாவிக்கொண்டிருந்தபோது, கௌரசுந்தரர் ஒரு வனப்பகுதிக்குள் நுழைந்து தியான நிலையில் அமர்ந்தார். விரைவில் அவர் தனது பிருந்தாவன லீலைகளை நினைத்து பரவசமடைந்தார். பகவானின் மனநிலையை மேலும் சிறப்பிக்க, முகுந்த தத்தர் ‘பூர்வ ராகத்தில்’ இனிமையான பாடல்களைப் பாடத் தொடங்கினார். ஸ்ரீ கதாதரர் நறுமணம் வீசும் காட்டுப் பூக்களால் ஒரு மாலையைத் தொடுத்து, அதனை பகவானின் அழகிய கழுத்தில் அன்புடன் அணிவித்தார். பிருந்தாவனத்தில் ஸ்ரீ ராதை தாமோதரரை அலங்கரிப்பது போல, கதாதரரும் கௌராங்கரின் ஒளிபொருந்திய உருவத்தை அலங்கரிப்பார். அவர் சைதன்யரின் படுக்கையையும் படுக்கையறையையும் நறுமணமுள்ள பூக்களால் அலங்கரிப்பார். ஒவ்வொரு நாளும் அவர் ஸ்ரீ சைதன்யரின் தெய்வீக உடம்பில் பூசுவதற்காக சந்தனக் குழம்பை தயார் செய்வார்.
கௌர-கதாதரர் ஒரு மரத்தின் வேரில் அமர்ந்தனர், அது ஒரு உயர்ந்த மேடை போல் அமைந்தது. ஸ்ரீ நித்யானந்த பிரபு சைதன்யரின் வலப்பக்கத்திலும் அமர்ந்தார், ஸ்ரீவாச பண்டிதர் அவர்களை பூக்களால் அலங்கரித்தார். ஸ்ரீ அத்வைத ஆச்சார்யர் ஆரத்தி எடுத்தார். நரஹரி சாமரம் வீசினார். சுக்லாம்பரர் சந்தனம் அளித்தார் மற்றும் முராரி குப்தர் பகவானின் மகிமைகளைப் பாடினார். விஜய், முகுந்தர், புருஷோத்தமர், மாதவர் மற்றும் வாசுதேவ கோஷ் ஆகியோர் பல்வேறு ராகங்களில் பலவிதமான பாடல்களைப் பாடினர். இவ்விதமாக, ஸ்ரீ சைதன்ய மகாபிரபு தனது நதியா லீலையை நிகழ்த்தினார்.
கதாதர பண்டிதரும் துறவறம் பூண்டு, சைதன்ய மகாபிரபுவுடன் இருப்பதற்காக ஜெகந்நாத புரிக்குச் சென்றார். சேத்திர சந்நியாசத்தை (புனிதத் தலத்தை விட்டு ஒருபோதும் வெளியேறாத துறவி) ஏற்றுக்கொண்டு, அவர் டோட்டா கோபிநாதரின் விக்ரஹத்திற்கு முழு அன்போடும் பக்தியோடும் சேவை செய்தார். ஸ்ரீ கிருஷ்ண சைதன்யர் தொடர்ந்து ஸ்ரீ கதாதரரின் ஸ்ரீமத் பாகவதத்தின் ரசனையான வாசிப்பை ரசிக்க வருவார். சைதன்ய மகாபிரபு டோட்டா கோபிநாதரின் விக்ரஹத்திற்குள் நுழைந்து தனது வெளிப்படையான லீலைகளை நிறைவு செய்தார்.
பகவான் மறைந்தபோது கதாதர பண்டிதருக்கு வெறும் நாற்பத்தெட்டு வயதுதான் என்றாலும், தனது அன்புக்குரிய கௌரசுந்தரரை விட்டுப் பிரிந்ததால் ஏற்பட்ட தீவிர வேதனையால் அவர் விரைவிலேயே முதிர்ச்சியடைந்தார் (வயதானவர் ஆனார்). தனது விக்ரஹத்திற்கு மாலை அணிவிக்க அவரால் கைகளை நீட்ட முடியவில்லை. தனது சேவகனின் சிரமத்தைப் புரிந்துகொண்ட ஸ்ரீ டோட்டா கோபிநாதர், கதாதரரின் அன்பான சேவைக்கு வசதியாக அமர்ந்துகொண்டார். இன்றுவரை, அமர்ந்த நிலையில் உள்ள கிருஷ்ணரின் ஒரே விக்ரஹம் ஸ்ரீ தோடா கோபிநாதர் மட்டுமே.
சில அதிகாரப்பூர்வ குறிப்புகளின்படி, சைதன்யரின் மறைவுக்குப் பிறகு சிறிது காலத்திலேயே ஸ்ரீ கதாதர பண்டிதர் தனது அன்பான டோட்டா கோபிநாதரின் விக்ரஹத்திற்குள் நுழைந்து பகவானின் நித்திய லீலைகளில் இணைந்தார். அவரது சமாதி பிருந்தாவனத்தில் உள்ள வம்சி கோபாலர் கோவிலுக்கு அருகில் அமைந்துள்ளது.